Καλή «πλαστική» σχολική χρονιά! Ή μήπως όχι;

Γενικώς & Αορίστως

Η ανεμελιά του καλοκαιριού έχει περάσει για τα καλά, μόλις κλείσαμε την πρώτη εβδομάδα λειτουργίας των σχολείων και όλες οι οικογένειες με παιδιά έχουμε, λίγο – πολύ βρει τους καθημερινούς μας ρυθμούς.

Αυτό ισχύει και για την οικογένεια της Μαρίας και του Γιάννη, μαθητές του Δημοτικού και του Γυμνασίου σχολείου της γειτονιάς τους αντίστοιχα. Η Μαρία ξεκίνησε φέτος τη Β΄Δημοτικού. Της αρέσει να έχει μαζί της στο σχολείο το πλαστικό ροζ παγούρι της. Ορισμένες φορές, ιδίως όταν ο καιρός είναι ζεστός, όταν αφήνει τη τσάντα με το παγούρι της στο προαύλιο το νερό ζεσταίνεται πολύ. Όμως της αρέσουν τόσο οι πολύχρωμες καρδούλες πάνω στο παγούρι της που δεν έχει σκεφτεί να το αναφέρει στη μαμά της. Η Μαρία παίρνει μαζί της για κολατσιό ένα σπιτικό σάντουιτς, που η μαμά της συσκευάζει σε διαφανές πλαστικό σακουλάκι καθημερινά, αφού το τυλίξει σε χαρτοπετσέτα.

Ο Γιάννης πάλι είναι πιο μεγάλος, Β΄ Γυμνασίου φέτος, και «κολλημένος» με το μπάσκετ. Ως συνετός αθλητής επιλέγει φρούτα για κολατσιό, τα οποία κι αυτός μεταφέρει στο σχολείο καθημερινά μέσα σε ένα πλαστικό σακουλάκι. Παγούρι δεν έχει. Αυτά είναι για τους μικρούς, εκείνος αγοράζει μπουκαλάκια εμφιαλωμένου νερού από το κυλικείο και συνηθίζει, αφού πιεί το νερό, να τα τσαλακώνει και να «στοχεύει» τον κάδο σκουπιδιών της τάξης με το πού θα γυρίσει την πλάτη του ο καθηγητής για να γράψει στον πίνακα. «Καλάθι»!

Ο πατέρας των παιδιών εργάζεται στο λογιστήριο μιας μεγάλης εταιρείας, και στον όροφο, κοντά στο γραφείο του υπάρχει ένας ψύκτης νερού. Ο ψύκτης διαθέτει πλαστικά ποτηράκια μιας χρήσης, τα οποία ο πατέρας των παιδιών βρίσκει πολύ βολικά (πού να τρέχει τώρα στην κουζίνα στο τέλος του διαδρόμου και να πλένει το γυάλινο …). Επειδή, μάλιστα, φοβάται μην ανατραπεί το ελαφρύ πλαστικό ποτηράκι νερού αν το αφήσει πάνω στο γραφείο και καταστραφούν τα «πολύτιμα» παραστατικά του, έχει το συνήθειο να σηκώνεται για να πιεί νερό και να πετάει κατευθείαν το ποτηράκι στο καλάθι. Αν ξαναδιψάσει σηκώνεται ξανά και χρησιμοποιεί νέο ποτηράκι. Ευκαιρία να ξεμουδιάζει κιόλας.

Η μητέρα των παιδιών διατηρεί κατάστημα ρούχων στο κέντρο της πόλης. Κάθε πρωί, στο δρόμο για να ανοίξει το μαγαζί, σταματάει στο καφέ της γωνίας και παραγγέλνει ένα μεγάλο κρύο καφέ, να την βγάλει έως το μεσημεριανό διάλειμμα. Χειμώνα – καλοκαίρι η ίδια πρωινή παραγγελία, καθώς δεν της αρέσουν τα ζεστά ροφήματα. Δώρο με τον καφέ κι ένα μπουκαλάκι νερό από το ψυγείο του μαγαζιού, το οποίο η μητέρα δέχεται πάντα. Δεν είναι τόσο ότι το χρειάζεται, μια χαρά τρεχούμενο νερό έχει στο μαγαζί της, όμως η ιδέα ότι λαμβάνει κάτι «δωρεάν» την ευχαριστεί.

Και τώρα ας κάνουμε τις πράξεις….

Αυτές οι απλές, καθημερινές πρωινές ενέργειες της οικογένειας της ιστορίας μας, έχουν ως αποτέλεσμα την «παραγωγή» περίπου 2.800 (δύο χιλιάδων οκτακοσίων) πλαστικών απορριμμάτων τον χρόνο (μπουκαλάκια με το καπάκι τους, πλαστικά σακουλάκια τροφίμων, ποτηράκια νερού, ποτήρια καφέ με καπάκι, καλαμάκια και περιτύλιγμα για το κάθε καλαμάκι). Αν προχωρήσουμε στην καταγραφή περαιτέρω καθημερινών ή συχνών συνηθειών τους, καταλαβαίνετε ότι το νούμερο θα ξεφύγει κι άλλο προς τα πάνω.

Είναι εξαιρετικά αβέβαιο αν όλα αυτά τα πλαστικά αντικείμενα θα βρουν τον δρόμο τους για την ανακύκλωση (σε παγκόσμια κλίμακα, μόνο των 9,5% των πλαστικών απορριμμάτων ανακυκλώνεται, τα υπόλοιπα ρυπαίνουν τον πλανήτη μας). Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στις ελληνικές θάλασσες καταλήγουν  κάθε χρόνο 11.500 τόνοι πλαστικών, τα οποία διασπώνται σε μικροπλαστικά και μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν στο πιάτο μας. Αν συνεχίσουμε με τον ίδιο ρυθμό να ρυπαίνουμε με πλαστικά τους ωκεανούς του πλανήτη, το έτος 2050 αναμένεται το βάρος των πλαστικών στον βυθό να είναι μεγαλύτερο από το βάρος των ψαριών!

Την ίδια στιγμή οι επιστήμονες έχουν υπολογίσει ότι ο μέσος ενήλικας καταπίνει από 74.000 έως 121.000 μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού ετησίως. Η ποσότητα αυξάνεται αν κάποιος πίνει συστηματικά  εμφιαλωμένο νερό, καθώς καταναλώνει 90.000 έξτρα μικροπλαστικά σωματίδια κάθε χρόνο μόνο από αυτή την πηγή (έναντι 4.000 από το νερό της βρύσης).

Κι ας μην πιάσουμε το θέμα του ποια είναι η πρώτη ύλη των πλαστικών αυτών (πετροχημικά) και το πως και πόσο η παραγωγή τους και η κατάληξή τους στις χωματερές (όπου συνήθως αναφλέγοντα) συμβάλουν στην κλιματική αλλαγή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζει ότι το 50% των πλαστικών αποβλήτων στα κράτη μέλη, καταλήγουν στους ΧΥΤΑ. Για όλους αυτούς τους λόγους, λαμβάνει μέτρα για την κατάργηση κάποιων πλαστικών ειδών μιας χρήσης και τον εξορθολογισμό της διάθεση κάποιων άλλων, μέτρα τα οποία αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται κι η χώρα μας να τα εισάγει στην εθνική νομοθεσία.

Κοιτώντας κανείς όλα αυτά τα νούμερα καταλαβαίνει ότι η ανακύκλωση δεν επαρκεί κι ότι πρέπει να πάψει να αποτελεί άλλοθι για την άσκοπη κατανάλωση πλαστικών μιας χρήσης, στην οποία όλοι μας καταφεύγουμε «μηχανικά» και την οποία εύκολα μπορούμε να αποφύγουμε αν το προσπαθήσουμε λίγο. Μπορούμε να πούμε «όχι» στα πλαστικά είδη μιας χρήσης που δεν χρειαζόμαστε, να χρησιμοποιούμε σκεύη και προϊόντα πολλαπλών χρήσεων και γενικότερα να σταματήσουμε την αδιέξοδη πρακτική του «αγοράζω – καταναλώνω – πετάω – και φτου κι απ΄την αρχή». Πιστέψτε με, θα ανασάνει και η τσέπη μας αν το προσπαθήσουμε αυτό!

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πρωτοβουλία του Ιδρύματος Λασκαρίδη να διανείμει σε όλους τους μαθητές μεταλλικά παγούρια, με το σύνθημα «Προσέχουμε την υγεία όλων μας. Προστατεύουμε το περιβάλλον» θα μπορούσε να ήταν μια κίνηση συμβολισμού και ουσίας, περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης στην πράξη, αν δεν τύγχανε τελείως ακατάλληλης επικοινωνιακής στρατηγικής που (εσφαλμένα κατ΄ εμέ) συνδέθηκε άτσαλα με την αντιμετώπιση της πανδημίας του covid -19. Και ναι, σας προλαβαίνω, μπορεί κάποιος να πει ότι το παγούρι που μοιράστηκε είναι μικρό – άβολο – άσχημο (περί ορέξεως κολοκυθόπιτα). Και ναι, μπορεί να πει κάποιος ότι χρειάζονται να γίνουν επειγόντως 5-10 πολύ σημαντικά πράγματα στα σχολεία, λόγω της πανδημίας και όχι μόνο, αντί να μοιράζονται παγούρια. Όμως όλα αυτά δεν αναιρούν μια μεγάλη αλήθεια: Ο πλανήτης μας και η υγεία μας δεν μπορούν να περιμένουν. Χρειάζεται τώρα, φέτος, μέσα σε αυτές τις πρωτόγνωρες συνθήκες να φροντίσουμε όλοι να μην έχουμε άλλη μια «καλή πλαστική σχολική χρονιά»! Τι λέτε, πάμε να το καταφέρουμε;

 

Photo: Pexels -George Becker

 *Η Έλλη Παπαδοπούλου είναι Senior Consultant για έργα στους τομείς της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής προσφοράς.

Έλλη Παπαδοπούλου
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES