Ο φωτογράφος Στυλιανός Παπαρδέλας εξιστορεί την εμπειρία του στην Ειδομένη

Βίβης pick

Ήταν πρωί, πήρα τα κλειδιά της μηχανής, το κράνος μου, ένα σακίδιο με δύο έξτρα κάλτσες και ένα μπλουζάκι και ξεκίνησα από την Αθήνα για την Ειδομένη. Έχοντας δει ένα κομμάτι της κατάστασης στην Λέσβο, έπειτα στην Ιορδανία και τέλος στον Πειραιά, ήθελα για άλλη μια φορά να αποκτήσω δική μου άποψη στο θέμα.

Σε 550 χιλιόμετρα ήμουν κοντά στα σύνορα, τον πρώτο στόχο όλων τον προσφύγων που κατάφεραν να περάσουν με ασφάλεια από την Τουρκία σε κάποιο Ελληνικό νησί. Τα σύνορα της ελευθερίας τους, η πρόσβαση στο δικό τους μέλλον και των παιδιών τους.

Ένα πανέμορφο καταπράσινο τοπίο ανοίχτηκε μπροστά μου και εγώ απολάμβανα την διαδρομή, ώσπου στα αριστερά μου εμφανίστηκε ένα βενζινάδικο γεμάτο σκηνές. Σταμάτησα. Άνθρωποι όλων τον ηλικιών, οικογένειες, παρέες, παιδιά, όλοι είχαν κατασκηνώσει κάτω από την τεράστια ταμπέλα με τον τσολιά που γράφει “Welcome to Greece”. Είμαι ακριβώς δίπλα στην Ειδομένη και εδώ φτάνουν τα ταξί από την Θεσσαλονίκη.

IMG_6171

Συνέχισα με την μηχανή. Στον δρόμο, δεκάδες κόσμου με πλαστικές σακούλες στην πλάτη, βαλίτσες, μωρά παιδιά και κουβέρτες, κατευθύνεται προς τα σύνορα με τα Σκόπια. Οι εικόνες μπερδεύουν το μυαλό μου και προς στιγμή νιώθω να ζω σκηνές από ταινίες για τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Ένας πατέρας με τέσσερα παιδιά, βρώμικος, εξαθλιωμένος αλλά με την ελπίδα στα μάτια, κουβαλάει τα πάντα στην πλάτη του και οδηγεί την οικογένεια του σε αυτό που εκείνος ελπίζει ότι είναι το μέλλον τους.

IMG_6266

Μπαίνοντας στην Ειδομένη η υγρασία μου τρυπάει τα κόκαλα και η μοναδική μυρωδιά που νιώθω είναι αυτή του καπνού. Εκατοντάδες φωτιές, σε μια τεράστια έκταση γεμάτη σκηνές και καλύβες προσπαθούν να ζεστάνουν έναν ολόκληρο λαό. Κοιτάω μα δεν μπορώ να καταλάβω ακριβώς τι γίνετε.

13.000 άνθρωποι περιμένουν εδώ. 13.000 είναι όλοι οι φοιτητές στο Ηράκλειο. 13.000 άνθρωποι στις λάσπες είναι πάρα πολλοί.

Τέτοιες συνθήκες ζωής δεν έχω δει παρά μόνο στις πιο φτωχές γειτονιές της Ινδίας. Παιδιά παίζουν στις λάσπες, σκηνές παντού, οι σιδηροδρομικές γραμμές γεμάτες ρούχα, φωτιές και κουβέρτες και ο κόσμος σε μια τεράστια ουρά για ένα σάντουιτς. Οι άνθρωποι στεγνώνουν τα παπούτσια τους από την χθεσινοβραδινή βροχή στον καπνό της φωτιάς που καίει πλαστικά και σκουπίδια. Τις τελευταίες δυο μέρες (ίσως και περισσότερο) δεν υπάρχει νερό για να πιεις και φυσικά κανείς δεν μπορεί να κάνει μπάνιο πουθενά. Ένα μικρό κοντέινερ με 24 βρύσες και έξι βρύσες έξω στο δρόμο εξυπηρετούν όλους αυτούς τους ανθρώπους.

IMG_7113

Στο σημείο της εισόδου καθισμένοι εκατοντάδες άνθρωποι. Η σειρά πάει με την ημερομηνία που μπήκαν στην Ελλάδα απο το κάθε νησί. Εκεί στην πόρτα περιμένουν μέρα νύχτα, κοιμούνται στο πάτωμα χωρίς φαγητό ή νερό, υπομένουν την βροχή και την βρωμιά γιατί αν σηκωθούν έστω και για τουαλέτα θα χάσουν την σειρά τους. Τα σύνορα είναι κλειστά, κανένας δεν περνάει και από ότι ακούγεται θα κλείσουν για τα καλά. Εκείνοι όμως έχουν την ελπίδα που σε μένα μοιάζει ψευδαίσθηση, ότι το επόμενο λεπτό κάτι θα γίνει και θα ανοίξει η πόρτα. Έχουν την αίσθηση ότι μόλις περάσουν όλα θα είναι εύκολα και σε λίγες μέρες θα φτάσουν εκεί που θέλουν…στον τόπο της Επαγγελίας, στην Γερμανία. Όλοι, μα όλοι, θέλουν να πάνε στην Γερμανία. Η αλήθεια όμως είναι ότι τα σύνορα δεν θα ανοίξουν και αν άνοιγαν ένα άλλο camp τους περιμένει στα Σκόπια και από κει, πιο πολλά σύνορα.

IMG_6522

Ξεκίνησα να περπατάω και να μιλάω με κόσμο. Όλοι με ρωτούν συνεχώς για τα νέα και εγώ δεν ξέρω τι να τους πω. Απαντώ “δεν ξέρω”, γιατί αν τους πω ότι τα σύνορα θα κλείσουν και οτι έκαναν όλο αυτό το ταξίδι και την αναμονή για το τίποτα, θα τους σκοτώσω το τελευταίο πράγμα που τους έχει μείνει, την ελπίδα. Ίσως δεν θέλω να είμαι εγώ αυτός που θα το κάνει.

Ξεκίνησα να περπατάω κατά μήκος των συνόρων. Αρκετά μακριά βλέπω ένα νέο παιδί να κάθεται μόνο του σε ένα κορμό δέντρου και να κοιτάει προς τα Σκόπια. Το όνομα του είναι χ και έφυγε από τον όχλο γιατί θέλει να πάρει καθαρό αέρα. “Δεν αντέχω άλλο εκεί μέσα, εδώ έρχομαι κάθε μέρα και περνάω την ώρα μου, μακριά από την φασαρία. Ο χ πέρασε από την Τουρκία στην Ελλάδα με τους φίλους του. Τον ρωτάω πιο είναι το τελευταίο όνειρο που θυμάται να είδε.

IMG_6440

“Είδα την κοπέλα μου. Eρχόταν από την Τουρκία με το λεωφορείο να πάρει την βάρκα για την Ελλάδα. Το λεωφορείο αναποδογύρισε αλλά εκείνη επέζησε. Το πρόσωπο της κάηκε και παραμορφώθηκε, αλλά εγώ συνεχίζω να την αγαπώ, της φιλάω το πρόσωπο και την αγαπώ”

Τον ρώτησα που είναι η κοπέλα του και μου εξήγησε ότι είναι νεκρή. Το ατύχημα ήταν πραγματικότητα αλλά στο όνειρο του, η αγαπημένη του είχε σωθεί. Είναι χαμογελαστός και εγώ δεν καταλαβαίνω πως μπορεί. Το όνειρο του είναι να φτάσει στην Γερμανία, να δουλέψει και ασφαλής πια να έχει μια καλύτερη ζωή.

Η Ειδομένη είναι γεμάτη δημοσιογράφους, κανάλια και φωτογράφους. Από την μια, είναι μια κρίση που πρέπει να καταγραφεί από πολλές οπτικές γωνίες και από την άλλη είναι άλλο ένα εύκολο θέμα. Στην Λέσβο είχα βρεθεί να είμαι αντίθετος με όλους αυτούς που ήταν από τα media και πολλές φορές ήταν και ενοχλητικοί. Εδώ άλλαξα γνώμη. Αφενώς είναι διαφορετική η κατάσταση και αφετέρου σκέφτηκα ότι ιστορικά, είναι καλύτερα να υπάρχουν εικόνες, παρά όχι.

Οι ώρες περνάνε και εγώ μιλάω με περισσότερους ανθρώπους. Ο κόσμος εδώ πέρα από την εξαθλίωση που βιώνει, δεν έχει να κάνει τίποτα. Πάρα πολλοί άνθρωποι άρχισαν το κάπνισμα για να περνάει η ώρα τους. Τα παιδιά παίζουν με ότι βρουν και κάποιοι έφηβοι παίζουν ποδόσφαιρο στις ράγες, ξυπόλυτοι.

IMG_6667

IMG_7123

Αυτοσχέδια κουρεία, -δηλαδή μια καρέκλα και ένα ψαλίδι- βρίσκονται διασκορπισμένα παντού. Στον παλιό σταθμό του τρένου μια καντίνα είναι ανοιχτή, οι οποίες προς τιμήν τους, πουλάνε καφέδες, φαγητό και νερό σε κανονικές τιμές. Οι “Γιατροί Χωρίς Σύνορα” είναι παντού, στήνουν μεγάλες λευκές σκηνές για αρκετά άτομα. Είναι ένα καλό καταφύγιο, αλλά από την άλλη είναι πολύ εύκολη η εξάπλωση μιας πιθανής αρρώστιας, όταν μέσα σε ένα χώρο 100 τ.μ ζουν 70 άτομα. Έξω υπάρχουν κοντέινερς που λειτουργούν ως ιατρεία αλλά και ένας τεράστιος περιφραγμένος διάδρομος, που οδηγεί την ουρά για το σάντουιτς ή την κουβέρτα που προσφέρουν κάθε μέρα οι ΓχΣ.

IMG_6367

Συζητώντας με νεαρούς και λέγοντας τους ότι δεν βλέπω να ανοίγουν τα σύνορα, μου είπαν ότι αυτοί δεν θα το βάλουν κάτω, θα κάτσουν εδώ μέχρι να περάσουν. Είναι νέοι και δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Αυτή η άποψη όμως, είναι δημοφιλής και σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Είναι λογικό. Όταν έχεις ξεπουληθεί, έχεις κινδυνέψει την ζωή σου, έχεις περπατήσει άπειρα χιλιομετρά νηστικός κουβαλώντας τα πάντα, σου είναι δύσκολο να αποδεχτείς ότι κάπου εδώ, οι προσπάθειες σου έφτασαν στο τέλος τους.

IMG_6612

Είναι βράδυ και μόλις έχει σταματήσει να βρέχει καταρρακτωδώς. Όλοι έχουν βγει από τις σκηνές και έχουν ανάψει φωτιές για να ζεσταθούν και να στεγνώσουν τα ρούχα τους. Η θερμοκρασία είναι κάτω από τους 5 βαθμούς και εγώ περπατάω κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής προς τα Σκόπια. Η Αμίρα (44 ετών), με φωνάζει να κάτσω στην παρέα τους. Με την Αμίρα γνωρίστηκα την προηγούμενη μέρα. Έκατσα και εγώ μαζί με την παρέα και ζεστάθηκα. Μύριζε καμένο πλαστικό, αλλά τουλάχιστον ήταν ζεστά. Η Αμίρα με ρώτησε αν είχα κάποιο νέο και εγώ της έγνεψα αρνητικά. Σήκωσα το κεφάλι μου και ρώτησα την παρέα, “μα γιατί έχετε φαγωθεί να πάτε όλοι στην Γερμανία”; Η Αμίρα πετάχτηκε με κοίταξε βαθιά στα μάτια και μου είπε: “Στην Γερμανία υπάρχει μέλλον, εκεί μπορώ να δουλέψω και τα παιδιά μου να συνεχίσουν της σπουδές τους, μπορώ να κάνω τα όνειρα μου πραγματικότητα.” Συνέχιζε για αρκετή ώρα και εγώ το μόνο που μπορούσα να σκεφτώ εκείνη την στιγμή, ήταν ότι ελπίζει και φαντάζεται την Γερμανία ως κάτι ιδανικό, αλλά δεν θα είναι καθόλου έτσι για αυτούς. Η αλήθεια είναι ότι αν η Αμίρα φτάσει ποτέ στην Γερμανία, το πιο πιθανό είναι να πλένει σκάλες για πάρα πολύ λίγα λεφτά, τα παιδιά της θα είναι εργάτες για πολύ λίγα χρήματα , μάλλον για όλη τους την ζωή. Σκεφτόμουν πόσο δύσκολη μπορεί να είναι η προσαρμογή σε μια τόσο διαφορετική κουλτούρα απο την δική τους και τι αποδοχή θα βρουν εκεί όντας διαφορετικοί.

IMG_6610

Δεν θέλω να είμαι αρνητικός, σίγουρα θα υπάρξουν άνθρωποι που θα τα καταφέρουν, αλλά αυτός δεν θεωρώ ότι θα είναι ο κανόνας. Δεν της είπα τίποτα από αυτά που σκεφτόμουν, τα μάτια της ήταν φωτεινά στο σκοτάδι σαν την λάμπα του προτζέκτορα. Προβάλανε όνειρα που όλοι γύρω της παρακολουθούσαν σαν ταινία με happy ending. Δεν είπα τίποτα.

Πηγή: www.stylianospapardelas.com

Image Gredits: Στυλιανός Παπαρδέλας

Βιβή Μπασινά
Βιβή Μπασινά
Γιατί να κλαίμε όταν μπορούμε να γελάμε;
ABOUT EDITOR ALL ARTICLES