Πως θα κάνετε το παιδί σας να αγαπήσει το σχολείο;

By  |  0 Comments
Μοιραστείτε αυτό άρθρο αν σας άρεσε.

Το team του 4moms μίλησε με τη Μαρίνα Ψιλούτσικου που ξέρει το “μυστικό”. Η Μαρίνα έχει διδακτορικό στη Στρατηγική των Επιχειρήσεων και διδάσκει στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ασχολείται με το life coaching σε θέματα εκπαίδευσης και καριέρας. Στη λίστα των δραστηριοτήτων της υπάρχουν και δύο βιβλία σχετικά με τη μάθηση, το διάβασμα και το σχολείο. Και όχι μόνο…

Ποιος είναι ο βασικότερος λόγος που κάνει τα παιδιά να βαριούνται το σχολείο;

Θα επιχειρήσω μια γενική τοποθέτηση αν και κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή. Θα έλεγα πως ένα στοιχείο που καθιστά «βαρετό» το σχολείο είναι η έμφαση που δίνεται στο ελεγκτικό του κομμάτι, στις εξετάσεις και την επίδοση. Αντί να είναι ένα μικρό αμελητέο κομματάκι σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να έχουμε μια ένδειξη της προόδου των μαθητών, έχει αναχθεί σε καθημερινό σημείο αναφοράς. Όλοι ασχολούνται με αυτό και ταυτίζουν το σχολείο με αυτό. Το διασκεδαστικό και ενδιαφέρον κομμάτι της μάθησης, όμως, είναι η εξερεύνηση νέων θεμάτων, η συζήτηση πάνω σε αυτά, η ανταλλαγή απόψεων, η διατύπωση προβληματισμών, όλα όσα γίνονται δηλαδή, στη διάρκεια της παράδοσης του επόμενου μαθήματος. Το κομμάτι αυτό το έχουμε υποβαθμίσει τόσο πολύ και αναγνωρίζουμε ενεργητικό ρόλο μόνον στον δάσκαλο. Τους μαθητές τους θεωρούμε παθητικούς δέκτες χωρίς κάποιο σημαντικό ρόλο. Υπάρχουν περιπτώσεις δασκάλων που δεν επιτρέπουν καν ερωτήσεις και υπάρχουν πάρα πολλές περιπτώσεις γονέων που δεν ασχολούνται με αυτό το κομμάτι ποτέ.

Αν ο μόνος ρόλος που νομίζεις ότι έχεις, λοιπόν, στην τάξη είναι να αποδεικνύεις
ότι διάβασες και έμαθες απ’ έξω συγκεκριμένες σελίδες των βιβλίων,
τότε, φοβάμαι πως το σχολείο γίνεται πάρα πολύ βαρετό.

Τα κίνητρα που θα οδηγήσουν ένα παιδί στο να μην πλήττει στο σχολείο, θα τα δώσουν οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί; Ποιος ο ρόλος του καθενός;

Το κίνητρο είναι η εξερεύνηση του αγνώστου και η ανακάλυψη του καινούριου. Κι αυτό το κίνητρο υπάρχει έμφυτο μέσα σε κάθε άνθρωπο. Εκείνο που χρειάζεται να καλλιεργήσουμε είναι ένα περιβάλλον που θα επιτρέψει στο παιδί να νιώθει ασφάλεια, να εκφράζει ελεύθερα τη σκέψη του, τις αντιρρήσεις και τις απορίες του, να μαθαίνει και να δημιουργεί κάτι νέο. Κι αυτό είναι υποχρέωση και τον γονέων και των δασκάλων. Και οι δύο καλούνται να εξηγήσουν στο παιδί ποια είναι η αξία της μόρφωσης, ποια είναι η αξία της καλλιέργειας του πνεύματος και του σώματος, πώς θα το βοηθήσουν οι γνώσεις και οι δεξιότητες που αναπτύσσει μέσα από το σχολείο να ζήσει μια καλύτερη ζωή, μια πιο συνειδητή ζωή και εν τέλει μια πιο χαρούμενη και ισορροπημένη ζωή. Αν τα επιχειρήματα εξαντλούνται στο «για να βρεις δουλειά», φοβάμαι ότι δεν θα πείσουν ποτέ κανένα παιδί.

Θέλω να κάνω μια σημείωση εδώ. Το να μην πλήττει ποτέ ένα παιδί κατά τη διάρκεια του σχολείου ή της μελέτης στο σπίτι είναι ανέφικτο. Δεν υπάρχει περίπτωση. Συμβαίνει σε όλους μας, ακόμα και σε όσους έχουμε την ευτυχία να ασχολούμαστε με πράγματα που αγαπάμε και μας ενδιαφέρουν. Ο εφικτός στόχος είναι να βρίσκει περιθώρια δημιουργίας ένα παιδί, στην πλειοψηφία του χρόνου που ασχολείται με το σχολείο του. Να νιώθει πως πραγματικά κερδίζει από αυτή τη διαδικασία. Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα γονέων και δασκάλων. Να του εξηγήσουν τι πραγματικά κερδίζει και να του δείξουν ότι είναι τόσο σπουδαίο που αξίζει να ξεπεράσει τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των αιώνιων ερευνητών;

Βλέπουν πάντα τον κόσμο με περιέργεια, με θαυμασμό και δεν σταματούν να αναζητούν νέες οπτικές γωνίες, λεπτομέρειες που τους ξέφυγαν τις προηγούμενες φορές. Οι αιώνιοι ερευνητές δεν θεωρούν ποτέ ότι έμαθαν ή ότι έφτασαν. Παραμένουν πάντα μαθητές και ανυπομονούν να μάθουν κι άλλα, δεν πιστεύουν ότι ξέρουν αρκετά, πόσο μάλλον τα πάντα. Οι αιώνιοι ερευνητές μαθαίνουν από όλους και από όλα. Μαθαίνουν από έναν Νομπελίστα, μαθαίνουν από ένα μωρό, μαθαίνουν από οποιονδήποτε. Οι αιώνιοι ερευνητές δεν έχουν δόγματα ούτε στεγανά. Είναι έτοιμοι να αλλάξουν άποψη, αν κάποιος ή κάτι τους πείσει γι’ αυτό.

marina

Αν είχατε την ευκαιρία να αλλάξετε ορισμένα πράγματα στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, από πού θα ξεκινούσατε;

Θα έκανα το Υπουργείο Παιδείας πρώτο στην τάξη υπουργείο και θα έδινα στην παιδεία το 10% του ΑΕΠ για να έχουμε δασκάλους τους καλύτερους και να τους επιμορφώνουμε συνεχώς ώστε να μπορούν να διδάξουν στα παιδιά όχι μόνον τα βασικά κάθε επιστήμης αλλά κυρίως πώς να σκέφτονται. Δεν μπορεί να το κάνει ο καθένας, δεν είναι εύκολο να είσαι δάσκαλος. Και σίγουρα δεν αρκούν όσα έμαθες στο πανεπιστήμιο. Οι επιστήμες εξελίσσονται, η τεχνολογία και οι μέθοδοι διδασκαλίας εξελίσσονται. Και αναφέρομαι κυρίως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση που είναι το θεμέλιο. Για κάποιο λόγο που δεν καταλαβαίνω, ελάχιστα ασχολούμαστε με το δημοτικό. Θα ξεκινούσα από το δημοτικό.

Σήμερα, έχουμε περισσότερους κατόχους μεταπτυχιακών και διδακτορικών από ποτέ και νιώθουμε ότι φτάνει, ότι είμαστε στον σωστό δρόμο. Αλλά το σωστό ερώτημα (για να επανέλθω στην προηγούμενη συζήτησή μας) δεν είναι πόσα περισσότερα χρόνια περνάει κανείς στα θρανία, αλλά πόσο βελτιώνεται η κριτική του σκέψη. Η απάντηση σε αυτό δεν είναι καθόλου θετική. Θα έδινα, λοιπόν, έμφαση στην ποιότητα της εκπαίδευσης. Στο να ζητάμε από τους μαθητές να σκέφτονται, όχι να μαθαίνουν άκριτα τη σκέψη των άλλων. Θα έβαζα μέσα στο πρόγραμμα σπουδών παιχνίδια στρατηγικής και λήψης αποφάσεων, θεατρικές ομάδες, πειράματα και ρητορικές συζητήσεις. Θα αξιοποιούσα σίγουρα τις νέες τεχνολογίες, δεν μπορεί να απουσιάζει το Διαδίκτυο απ’ το σύγχρονο σχολείο.

Θα εξίσωνα όλα τα μαθήματα, είναι όλα σημαντικά. Θα έδινα στη φυσική αγωγή, για αρχή, τη θέση που της αξίζει. Δεν μπορεί να αδιαφορούμε για το σώμα μας και να μην διδάσκουμε στα παιδιά πώς να το χειρίζονται, πώς να το ακούνε, να το σέβονται και να το προσέχουν. Δεν μπορεί το μάθημα της φυσικής αγωγής που είναι άμεσα συνδεδεμένο με την υγεία μας να περιορίζεται συχνά στο «πάρτε μια μπάλα να παίξετε». Δεν μπορεί να μην υπάρχουν ώρες θεωρητικής εκπαίδευσης στο μάθημα της φυσικής αγωγής. Δεν μπορεί να υποβαθμίζουμε τόσο πολύ το σώμα σε σχέση με το πνεύμα.

Τέλος (για αρχή πάντα), θα άλλαζα τα περισσότερα βιβλία. Νομίζω ότι μπορούν να γραφτούν και καλύτερα.

Ποιο κατά τη γνώμη σας είναι το κίνητρο της πανεπιστημιακής φοίτησης για ένα παιδί και ποιο για έναν γονιό; Ποια θα έπρεπε να είναι;

Φοβάμαι ότι είναι το ίδιο για όλους αλλά δεν είμαι σίγουρη αν κάποιος από τους δύο το αποφασίζει συνειδητά. Ακόμα και σήμερα, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων ταυτίζουν τις πανεπιστημιακές σπουδές με την επαγγελματική αποκατάσταση. Συνδέονται, αλλά δεν μπορεί να είναι αυτό το μοναδικό κίνητρο. Είναι μια σύνδεση που έχει ξεμείνει από τότε που πράγματι το να τελειώσεις το σχολείο ή το πανεπιστήμιο σου εξασφάλιζε δουλειά επειδή πολύ λίγοι το τέλειωναν. Ε, σήμερα δεν ισχύει… Δεν ισχύει, επομένως, ούτε το επιχείρημα.

Τον Απρίλη έγραψα στο blog μου (http://psiloutsikou.worpress.com) ένα γράμμα στους υποψήφιους φοιτητές. Νομίζω συνοψίζει πολύ καλά την απάντησή μου στο δεύτερο σκέλος του ερωτήματός σας:

Αγαπημένη μου μαθήτρια επίδοξη φοιτήτρια
και αγαπημένε μου μαθητή, επίδοξε φοιτητή
Θες να έρθεις στο Πανεπιστήμιο; Σοφή επιλογή, καλώς να έρθεις! Αν μου επιτρέπεις, όμως, να έρθεις για τους σωστούς λόγους.

Μην έρθεις για να πάρεις πτυχίο.
Μην έρθεις για να βρεις δουλειά.
Μην έρθεις για να κάνεις το «καλό παιδί».
Μην έρθεις για να σε αφήσουν στην ησυχία σου.
Μην έρθεις για να πιάσουν τόπο θυσίες άλλων.
Μην έρθεις για να πάρεις το αυτοκίνητο που σου έταξαν.
Μην έρθεις για να εξασφαλίσεις χορηγία για μερικά ακόμα χρόνια.
Μην έρθεις για να κάνεις φοιτητική ζωή.
Μην έρθεις για να ρίξεις την intellectuelle γκόμενα που σου γυάλισε.
Μην έρθεις για να έχεις ιδιότητα όταν συστήνεσαι.
Μην έρθεις για να λες ότι σου χρωστάνε όταν τελειώσεις.

Θα γίνουν όλα αυτά, αν έρθεις. Αλλά εσύ να μην έρθεις για αυτά.

Να έρθεις για να ανοίξει το μυαλό σου. Κι άλλο.
Να έρθεις για να προσθέσεις χρώμα σ’ αυτά που βλέπεις. Μέχρι τώρα ασπρόμαυρα βλέπεις.
Να έρθεις για να μάθεις να ρωτάς, δηλαδή να σκέφτεσαι. Προς το παρόν ξέρεις να απαντάς αυτά που σκέφτηκαν άλλοι.
Να έρθεις για να γνωρίσεις τους συμφοιτητές σου και τους καθηγητές. Αξίζει ο κόπος κι ας μην το ξέρεις ακόμα.
Να έρθεις γιατί δεν βγαίνει μια ζωή με όσα έμαθες ως τα 18. Όχι, δεν τα ξέρεις όλα. Δεν θα τα μάθεις ποτέ. Θα ξέρεις αρκετά όταν τη φράση «το μόνο που γνωρίζω είναι ότι δεν γνωρίζω τίποτα» δεν την ανεβάζεις στο facebook για να πεις μια εξυπνάδα, αλλά την καταλαβαίνεις και νιώθεις δέος.
Να έρθεις για να διώξεις όσο περισσότερα δεσμά υπονομεύουν την ελευθερία σου.

Δεν μπορώ να σου υποσχεθώ ότι θα γίνουν όλα αυτά, αν έρθεις. Αυξάνεις σημαντικά, όμως, τις πιθανότητες, αν έρθεις.

Καλώς να έρθεις 🙂

Τι ρόλο παίζει ο φόβος της αποτυχίας κατά την μαθητική και φοιτητική θητεία ενός ατόμου;

Τον ίδιο που παίζει και στην υπόλοιπη ζωή του. Το αποδυναμώνει και περιορίζει τις επιλογές του. Πολλοί μαθητές παραμένουν σιωπηλοί στην αίθουσα επειδή φοβούνται μην κάνουν ανόητη ερώτηση (δεν πιστεύω πως υπάρχουν τέτοιες) ή δεν δώσουν την απολύτως σωστή απάντηση (σπάνια υπάρχει τέτοια). Κι είναι τόσο παράλογο. Αν υπάρχει ένα δικαίωμα στους μαθητές είναι να κάνουν λάθη και να αποτυγχάνουν. Το έχω πει και γράψει άπειρες φορές. Αν ξέραμε τα πάντα ολόσωστα, δεν θα πηγαίναμε σχολείο. Κι αν το μόνο που μας έδινε το σχολείο ήταν να μάθουμε απ’ έξω το βιβλίο, θα μπορούσαμε να το κάνουμε κι απ’ το σπίτι μας. Ακυρώνει, με λίγα λόγια ο φόβος της αποτυχίας (καταχρηστικά τον χρησιμοποιούμε τον όρο, δεν νοείται αποτυχία στο πλαίσιο του σχολείου) όλο το δημιουργικό κομμάτι της μάθησης.  Η μάθηση είναι μια διαρκής διαδικασία αποτυχημένων προσπαθειών. Από το πιο ταπεινό στάδιό της μέχρι τα πειράματα του CERN περιλαμβάνει υποθέσεις, δοκιμές, σφάλματα, διορθώσεις και ξανά δοκιμές. Ε, άμα φοβόμαστε την αποτυχία, φοβόμαστε τη μάθηση.

900 (1)

Η μάθηση με τις επιδόσεις ταυτίζονται στη σχολική αρένα; Ένας «κακός» μαθητής είναι ένας «απαίδευτος» μαθητής;

Δεν ταυτίζονται, κατά τη γνώμη μου. Συσχετίζονται θετικά, αλλά σε καμία περίπτωση η συσχέτιση αυτή δεν είναι γραμμική ούτε απόλυτη. Οι σχολικές επιδόσεις είναι μία ένδειξη μάθησης. Αλλά αυτή είναι πολύ ευρύτερο πράγμα και περιλαμβάνει τη στάση μας σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας.

Η μάθηση που συντελείται στο πλαίσιο του σχολείου είναι για τα παιδιά το σημαντικότερο κομμάτι της συνολικής τους εκπαίδευσης. Αλλά οι σχολικές επιδόσεις δεν αποτυπώνουν πάντα τις ποιοτικές διαστάσεις της. Δεν μας λένε τίποτα ούτε για τον τρόπο που επιτεύχθηκαν ούτε για το κόστος που είχαν. Γι’ αυτό και είναι σκόπιμο να μη βγάζουμε συμπεράσματα μόνον από αυτή την παράμετρο. Έτσι κι αλλιώς οι βαθμοί είναι σχετικοί κι εξαρτώνται από τον καθηγητή, τους συμμαθητές, το μάθημα ή αστάθμητους παράγοντες… Συνολικά, βέβαια, δίνουν μια εικόνα. Αλλά αυτό μόνον. Χρειάζεται να πάμε σε μεγαλύτερο βάθος.

Θέλω πάντως, να σημειώσω πως δεν πρέπει να φτάνουμε στο αντίθετο άκρο και να απαξιώνουμε το σχολείο και την παρουσία μας εκεί χρησιμοποιώντας ως άλλοθι τους περιορισμούς των βαθμών ως κριτηρίου αξιολόγησης. Μπορεί να υπάρχουν εξαιρέσεις ανθρώπων με σημαντική παιδεία ή επιστημονική κατάρτιση που δεν τα πήγαν καλά στην τυπική εκπαίδευση αλλά είναι εξαιρέσεις ή αστικοί μύθοι. Δεν σημαίνει ότι όποιος παίρνει κάτω απ’ τη βάση στα μαθηματικά έχει την ευφυΐα του Αϊνστάιν και αδικείται! Μπορεί η παιδεία να είναι ευρύτερο πράγμα από τη σχολική εκπαίδευση, αλλά δεν είναι άσχετο πράγμα από αυτήν. Στη συντριπτική πλειοψηφία αυτά τα δύο συνυπάρχουν. Και οι γνώσεις βοηθούν σημαντικά τη σκέψη.

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός ενός εφήβου είναι εξαιρετικά σύνθετο θέμα και συνδέεται με τις άμεσες ακαδημαϊκές του επιλογές. Με ποια κριτήρια επιλέγει ένας έφηβος το μέλλον του;

Φοβάμαι με τα κριτήρια που του είπαν. Και που δεν του τεκμηρίωσαν ποτέ. Διαλέγει σχολές που θεωρούνται ότι έχουν ζήτηση στην αγορά εργασίας και έχουν συνδεθεί με υψηλές αμοιβές. Σχολές που δεν θα χρειαστεί να υπερασπιστεί ή να δικαιολογήσει στους άλλους και στον εαυτό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, δεν ισχύουν αυτά τα κριτήρια. Το γεγονός ότι υπάρχουν εκατό γιατροί που αμείβονται εξαιρετικά, δεν σημαίνει ότι το ίδιο ισχύει για όλους. Είτε επειδή δεν είναι αντίστοιχα ικανοί γιατροί είτε επειδή δεν πληρούνται άλλες προϋποθέσεις, να έχουν για παράδειγμα κληρονομήσει μια κλινική από την οικογένειά τους. Δεν ισχύει επίσης πως ένα επάγγελμα που έχει σήμερα μεγάλη ζήτηση θα εξακολουθεί να έχει και μετά από πέντε ή δέκα χρόνια.

Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν καλοί επαγγελματίες που αγαπούν το αντικείμενό τους και ασχολούνται συνεχώς με αυτό, επιμορφώνονται και παρακολουθούν τις εξελίξεις με αποτέλεσμα να είναι χρήσιμοι και να περιζήτητοι. Υπάρχουν και επαγγελματίες που δεν πληρούν παρά μόνον τα τυπικά και είναι λιγότερο χρήσιμοι. Ισχύει σε όλους τους κλάδους. Επομένως, τα κριτήρια θα έπρεπε να είναι περισσότερο προσωπικά. Να διαλέγουν οι άνθρωποι αυτό που τους αρέσει, αυτό με το οποίο θα ασχολούνταν ακόμα κι αν κάποιος δεν τους πλήρωνε. Σ’ αυτό θα γίνουν πολύ καλοί. Και κυρίως, αυτό θα τους κάνει χαρούμενους. Στη δική μου λογική δεν αξίζει τα λεφτά όλου του κόσμου το να σηκώνομαι το πρωί και να δυσανασχετώ στη σκέψη ότι πρέπει να πάω στη δουλειά μου. Δεν αξίζουν οι επιπτώσεις που έχει κάτι τέτοιο στην υγεία μου και στην ποιότητα της ζωής μου.

Κι αν δεν το έχει βρει στα 17 του κανείς το αντικείμενο που αγαπάει, φυσιολογικό είναι.
Ας διατηρήσει το μυαλό του ανοιχτό στη γνώση,
ας ξεκινήσει από τη μελέτη μιας επιστήμης που του φαίνεται πιο ενδιαφέρουσα
και σιγά σιγά θα βρει τον δρόμο του.
Η ζωή δεν τελειώνει στα 17 ούτε προδιαγράφεται τότε.

Πως ορίζετε τον ελεύθερο άνθρωπο και πως τον ασυμβίβαστο;

Χαίρομαι που τα διακρίνετε. Πολλοί τα συγχέουν. Το έκανα κι εγώ όταν ήμουνα πιο νέα, αλλά έχω αναθεωρήσει.

Ελεύθερος άνθρωπος για μένα είναι εκείνος που επιλέγει και ενεργεί συνειδητά. Εκείνος που ξέρει τι κάνει και για ποιο λόγο. Εκείνος που ζει σε συμφωνία με τις αξίες του, με αυτά που είναι σημαντικά για εκείνον. Ένας ελεύθερος άνθρωπος μπορεί να επιλέξει τον συμβιβασμό ή τη σύγκρουση όντας απολύτως έτοιμος να πληρώσει το τίμημα κάθε φορά. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά, νομίζω. Ένας άνθρωπος είναι ελεύθερος όταν επιλέγει με πλήρη συνείδηση του τι συνεπάγεται η επιλογή του. Προφανώς, μέσα στους ευρύτερους περιορισμούς, ατομικούς, φυσικούς και κοινωνικούς. Δεν νομίζω πως μπορεί κανείς να ορίσει την απόλυτη ελευθερία.

Ασυμβίβαστος είναι συχνά εκείνος ο οποίος δεν αναγνωρίζει την ελευθερία και τα δικαιώματα των άλλων, εκείνος που θεωρεί ότι η βούλησή του και η επιθυμίες του είναι υπεράνω όλων. Εκείνος που φανατικά επιμένει σε μια θέση ενώ ταυτόχρονα γκρινιάζει για τις συνέπειες και τις φορτώνει σε αδιαλλαξία των άλλων. Εκείνος που αρνείται να δει πως οι συνθήκες μπορεί να έχουν διαφοροποιηθεί. Συχνά είναι δέσμιος κάποιας ανασφάλειας ή κάποιου φόβου που ίσως να μην κατανοεί.

 

4moms team

Μοιραστείτε αυτό άρθρο αν σας άρεσε.

Η ομάδα του 4moms.gr